Προσευχητάρι >> Το Μικρό Απόδειπνο

 

  Γερόντισσα Σωφρονία Σκέψεις στο κατώφλι της Σαρακοστής των Χριστουγέννων. Σέ λίγες ημέρες η Εκκλησία μας ανοίγει μπροστά μας τον δρόμο των σαράντα ημερών. Είναι ένας δρόμος που δεν τελειώνει σε ανάκτορο. Τελειώνει σε ένα σπήλαιο. Καί ο Ευαγγελιστής Λουκάς, με μιά φράση σχεδόν παρενθετική, μας δίνει το κλειδί όλης αυτής της πορείας: «Διότι ουκ ήν αυτοίς τόπος εν τώ καταλύματι» (Λουκ. 2,7). Δέν υπήρχε τόπος. Ο Λόγος, δι’ ού «τά πάντα εγένετο» (Ιω. 1,3), έρχεται στον κόσμο που ο Ίδιος έπλασε και δεν βρίσκει θέση. Ο Δημιουργός του χώρου μένει έξω από τον χώρο των ανθρώπων. «Εις τα ίδια ήλθε, και οι ίδιοι αυτόν ου παρέλαβον» (Ιω. 1,11). Εύκολα κατηγορούμε τον ανώνυμο πανδοχέα της Βηθλεέμ. Ο άνθρωπος όμως εκείνος δεν έδιωξε κανέναν με μίσος. Απλώς το κατάλυμα ήταν γεμάτο. Εδώ το Ευαγγέλιο παύει να είναι διήγηση και γίνεται καθρέφτης. Τό γεμάτο κατάλυμα είναι η δική μας καρδιά: Γεμάτη μέριμνες, σχέδια, φόβους, λογισμούς και πάνω απ’ όλα γεμάτη από τον εαυτό μας. Σπάνια αποκλείουμε τον Χριστό με εχθρότητα. Τον αποκλείουμε συνήθως με πληρότητα. Δεν του λέμε «φύγε». Του λέμε «δέν χωράς». Γι’ αυτό η νηστεία που αρχίζει δεν είναι διατροφικό πρόγραμμα. Είναι άδειασμα. Ο απόστολος Παύλος γράφει για τον Χριστό: «Εαυτόν εκένωσε, μορφήν δούλου λαβών» (Φιλιπ. 2,7). Ο Θεός κενώνεται για να χωρέσει σε μιά φάτνη. Ο άνθρωπος καλείται να κενωθεί για να χωρέσει ο Θεός. Η θεία κένωση συναντά την ανθρώπινη. Αυτό είναι το βαθύτερο νόημα της Σαρακοστής. Κάθε φορά που αρνούμαστε κάτι, από το φαγητό ως τον θόρυβο και τον λόγο που περισσεύει, ανοίγουμε λίγο περισσότερο τόπο μέσα μας. Αλλά ποιός τόπος; Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη παρηγοριά της Γεννήσεως. Ο Χριστός δεν διάλεξε καθαρό και φωτεινό δωμάτιο. Διάλεξε σπήλαιο σκοτεινό και φάτνη αλόγων ζώων. Ο προφήτης Ησαΐας το είχε προείπει με πόνο: «Έγνω βούς τον κτησάμενον και όνος την φάτνην του κυρίου αυτού, Ισραήλ δε με ουκ έγνω» (Ησ. 1,3). Ο Άρτος της ζωής τοποθετείται εκεί που τρέφονταν τα ζώα, και η φάτνη γίνεται ήδη προεικόνιση της Αγίας Τραπέζης. Ο Θεός λοιπόν δεν περιμένει να γίνει η καρδιά μας ανάκτορο για να έρθει. Ζητά μόνο να του ανοίξουμε το σπήλαιο, όπως είναι. Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος διατύπωσε μιά αλήθεια που στηρίζει όλη την Ορθόδοξη ανθρωπολογία: «Τό γάρ απρόσληπτον, αθεράπευτον». Ό,τι δεν προσέλαβε ο Χριστός, δεν θεραπεύτηκε. Το ίδιο ισχύει και για μάς. Ό,τι κρύβουμε από τον Χριστό, μένει αθεράπευτο. Τα πάθη που ντρεπόμαστε να ομολογήσουμε, οι πληγές που σκεπάζουμε με επιμέλεια, το σκοτάδι που δεν θέλουμε να δούμε, όλα αυτά είναι η φάτνη όπου ζητά να γεννηθεί. Γι’ αυτό η εξομολόγηση μέσα στη Σαρακοστή δεν είναι τυπική υποχρέωση πρό της Θείας Κοινωνίας. Είναι το άνοιγμα της πόρτας του σπηλαίου. Ο Μέγας Αθανάσιος συνόψισε όλο το μυστήριο σε μία φράση: «Αυτός γάρ ενηνθρώπησεν, ίνα ημείς θεοποιηθώμεν». Τα Χριστούγεννα λοιπόν δεν είναι επέτειος ενός γεγονότος που έγινε κάποτε. Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής τολμά να πεί ότι ο Λόγος του Θεού θέλει πάντοτε και σε όλους να ενεργείται το μυστήριο της ενσωματώσεώς του. Ο Χριστός γεννήθηκε μία φορά στη Βηθλεέμ, και ζητά να γεννιέται αδιάκοπα μέσα στους ανθρώπους. Η ερώτηση των ημερών δεν είναι λοιπόν αν γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα, αλλά αν ο Χριστός βρίσκει φέτος τόπο μέσα μας. Υπάρχει και μιά άλλη φάτνη, πολύ κοντά μας. Ο ιερός Χρυσόστομος ονόμαζε τον φτωχό θυσιαστήριο που στήνεται σε κάθε δρόμο. Ο μοναχικός γείτονας, ο ασθενής που κανείς δεν επισκέπτεται, ο άνθρωπος που μας ενοχλεί, όλοι αυτοί είναι οι σημερινοί ταξιδιώτες που χτυπούν την πόρτα μας ζητώντας τόπο. Αν δεν τους χωρούμε, είναι δύσκολο να χωρέσουμε τον Χριστό. Η υμνογραφία των ημερών αρχίζει ήδη να ψάλλει: «Χριστός γεννάται, δοξάσατε. Χριστός εξ ουρανών, απαντήσατε». Το «απαντήσατε» σημαίνει «βγείτε να τον προϋπαντήσετε». Αυτή ακριβώς είναι η Σαρακοστή: Μιά έξοδος από το γεμάτο κατάλυμα του εαυτού μας πρός το φτωχό σπήλαιο όπου ο Θεός έγινε άνθρωπος. Καλή και ευλογημένη πορεία.

Πηγή: https://zpigikam.blogspot.com/2026/11/blog-post_535.html